Zrealizowaną 10 lipca konferencją „Dialog społeczny w prawie pracy. Zmiany w uprawnieniach Państwowej Inspekcji Pracy oraz oczekiwane zmiany w prawie pracy”, w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego, Pracodawcy Pomorza, wspólnie z Konfederacją Lewiatan oraz Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych, zainaugurowali szeroką debatę poświęconą przyszłości polskiego prawa pracy. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli administracji publicznej, organizacji pracodawców, związków zawodowych, środowisk prawniczych oraz przedsiębiorców, stając się przestrzenią do rzeczowej wymiany poglądów na temat kierunków planowanych zmian legislacyjnych i ich wpływu na funkcjonowanie rynku pracy.

Jednym z głównych tematów konferencji były projektowane zmiany dotyczące kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy oraz ich znaczenie dla pracowników i przedsiębiorców. Dyskusja objęła perspektywy reprezentowane przez Państwową Inspekcję Pracy, Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, organizacje pracodawców, związki zawodowe, a także przedstawicieli środowiska adwokatów i radców prawnych. Uczestnicy prezentowali zróżnicowane stanowiska dotyczące zakresu nowych uprawnień PIP, standardów dowodowych stosowanych w postępowaniach oraz potrzeby zapewnienia skutecznej kontroli sądowej nad decyzjami organu.

Szczególne podziękowania kierujemy do prof. Jacka Męciny, który przedstawił stanowisko Konfederacji Lewiatan, zwracając uwagę na konieczność zachowania równowagi pomiędzy skuteczną ochroną pracowników a zapewnieniem przedsiębiorcom stabilnego i przewidywalnego otoczenia prawnego. Dziękujemy również Dariuszowi Górskiemu, pełniącemu obowiązki Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku, za przedstawienie aktualnego stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy.

Przedstawiciel PIP podkreślił, że planowane rozszerzenie kompetencji Inspekcji nie jest wymierzone w legalnie funkcjonujące umowy B2B ani przedsiębiorców prowadzących rzeczywistą działalność gospodarczą. Celem proponowanych rozwiązań ma być przede wszystkim skuteczniejsze eliminowanie przypadków pozornego samozatrudnienia, w których współpraca – mimo odmiennej formy prawnej – spełnia przesłanki stosunku pracy określone w art. 22 Kodeksu pracy. Jak zaznaczono, o charakterze zatrudnienia decydują przede wszystkim faktyczne warunki wykonywania pracy, takie jak podporządkowanie organizacyjne, obowiązek osobistego świadczenia pracy czy wykonywanie obowiązków w miejscu i czasie wyznaczonym przez zatrudniającego, a nie sama nazwa zawartej umowy lub status przedsiębiorcy.

Istotnym punktem programu była debata panelowa moderowana przez dr Ewę Podgórską-Rakiel, Wiceprezes Zarządu Pracodawców Pomorza, z udziałem:

* Agnieszki Majewskiej – Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców,
* Marcina Staneckiego – byłego Głównego Państwowego Inspektora Pracy,
* dr. Błażeja Mądrzyckiego – Wiceprzewodniczącego Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych.

Choć uczestnicy reprezentowali odmienne środowiska i różne punkty widzenia, w trakcie dyskusji wybrzmiało wiele wspólnych wniosków. Zgodnie podkreślano potrzebę zachowania równowagi pomiędzy skuteczną ochroną praw pracowników a zapewnieniem przedsiębiorcom bezpieczeństwa prowadzenia działalności gospodarczej, pewności prawa oraz przewidywalności rozstrzygnięć organów państwa.

Paneliści zwracali uwagę, że współczesny rynek pracy charakteryzuje się coraz większą różnorodnością modeli współpracy – od klasycznych umów o pracę, przez kontrakty B2B, po elastyczne formy zatrudnienia wykorzystywane w sektorach nowych technologii, usług profesjonalnych czy gospodarki cyfrowej. W tak złożonym otoczeniu każda sprawa wymaga indywidualnej oceny konkretnego stanu faktycznego, z uwzględnieniem rzeczywistego sposobu wykonywania pracy oraz relacji pomiędzy stronami.

Wielokrotnie podkreślano również znaczenie prowadzenia postępowań w oparciu o obiektywne kryteria oraz rzetelny materiał dowodowy, obejmujący rzeczywisty zakres samodzielności wykonawcy, stopień podporządkowania organizacyjnego, ponoszone ryzyko gospodarcze oraz faktyczne prawa i obowiązki stron. Tylko takie podejście pozwala właściwie odróżnić autentyczne samozatrudnienie od sytuacji, w których forma współpracy jedynie pozornie odbiega od stosunku pracy.

Konferencja pokazała, że dialog społeczny pozostaje niezbędnym elementem procesu tworzenia prawa. Spotkanie stworzyło przestrzeń do merytorycznej dyskusji pomiędzy administracją publiczną, organizacjami pracodawców, przedstawicielami pracowników i ekspertami, których wspólnym celem jest wypracowanie rozwiązań odpowiadających zarówno potrzebom rozwijającej się gospodarki, jak i oczekiwaniom rynku pracy.

—

Konferencja została zrealizowana w ramach projektu „Pracodawcy Pomorza – silny i efektywny Partner Społeczny” (nr FEPM.5.21-IZ.00-0035/24), współfinansowanego z programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027, Działanie 5.21 „Aktywność obywatelska”. Projekt służy wzmacnianiu potencjału eksperckiego organizacji pracodawców, rozwojowi dialogu społecznego oraz profesjonalizacji działań partnerów społecznych w regionie.